www.emvereniging.nl
Rijkswaterstaat verbiedt actie met modderballen tegen blauwalg
bron: WaterForum Online, 23 november 2006
Inwoners van Almere draaien modderballen ondanks dat ze die van Rijkswaterstaat niet in het IJsselmeer mogen gooien. (foto: EM Vereniging)
Rijkswaterstaat (RWS) geeft vooralsnog geen toestemming aan de EM-Vereniging om modderballen met micro-organismen in de haven van Almere te gooien. EM staat voor Effectieve Micro-organismen en die zouden een probaat middel vormen tegen de blauwalgen die het water rond de Flevostad teisteren. De EM-Vereniging is een burgerinitiatief om de overlast van blauwalg in de Randmeren te bestrijden. Vrijwilligers hebben afgelopen zaterdag 12.000 modderballen geboetseerd. De bedoeling was om die op 25 november in het water te gooien. De micro-organismen in de kleibollen zouden de fosfaten in het watermilieu opeten. Vooral fosfaten zijn verantwoordelijk voor het ontstaan van blauwalgen in de zomer.
RWS betwist werking in open water en vreest milieueffecten
Rijkswaterstaat betwijfelt echter de effectiviteit en geeft vooralsnog geen toestemming. "Het is verboden om dingen in het water te gooien", verklaart Marije Bangma, woordvoerder van Rijkswaterstaat. "De vereniging zal eerst formeel een verzoek moeten indienen en een vergunning aan moeten vragen. De milieueffecten voor de korte en lange termijn zijn niet bekend, dat zal eerst onderzocht moeten worden, waarschijnlijk door het RIZA. De organismen komen uit de diepzee van Japan en zijn vreemd voor het Nederlandse milieu."
Volgens Bangma is de werking bovendien alleen aangetoond in gesloten water. De haven van Almere heeft echter een open verbinding met het Markermeer. De groei van blauwalgen hangt verder van veel verschillende factoren af: de diepte van het water, temperatuur, locatie, wel of geen stroming en het fosfaatgehalte.
Eenvoudig middel tegen blauwalg: moddderbal met EM-bacterie
Blauwalg is een bekend verschijnsel bij een langere periode van warm weer. Het veroorzaakt een ‘blauwgroene soep’ in het water en daarmee stankoverlast. Het vormt tevens een gevaar voor de volksgezondheid maar maatregelen ter bestrijding van de dikke algenbrij hebben tot nu toe weinig effect (lees meer hierover: WaterForum Online, 5 oktober 2006). Op 22 juli sloot de gemeente Almere de stranden af; zwemmen werd verboden en zelfs de sluis ging tijdelijk dicht om verspreiding van de blauwalg te voorkomen. De horeca moest omzetderving incasseren, omdat (water)toeristen en dagjesmensen weg bleven. Volgens initiatiefnemer Robert van Harten bestaat een tamelijk eenvoudige en uiterst goedkope oplossing om de blauwalg te bestrijden: gooi duizenden kleiballen die zijn vermengd met een cocktail aan Effectieve Micro-organismen, zoals bacteriën en gisten, in het water en de kans is groot dat de overlast volgend jaar is teruggebracht tot aanvaardbare proporties.
In Japan zijn al wel een keer moderballen, met de speciale EM-bacteriën, in het water gegooid.
Initiatiefnemer dringt aan op snelle vergunningverlening
Van Harten heeft een brief naar RWS gestuurd met informatie over EM. "RWS zal de informatie bekijken en een vergunning overwegen. Het besluit daartoe kan nog even duren. Ik heb erop aangedrongen om er niet te lang mee te wachten. Als we onze actie zo snel mogelijk kunnen doen, nog voordat de echte kou inzet, kunnen de micro-organismen zich overal settelen en zijn ze volgende zomer het meest effectief."
RWS heeft weliswaar nog geen toestemming gegeven voor de actie op 25 november, maar volgens Van Harten behouden de geboetseerde kleiballen ook daarna nog een tijd hun werking.
EM over hele wereld gebruikt om blauwalg tegen te gaan
EM is een ontdekking van een Japanse professor die het micro-organisme introduceerde. De organismen worden in 150 landen toegepast en in vijftig landen geproduceerd. Een Finse groep van burgers heeft de ballen in een door algen geplaagd meer gegooid, wat leidde tot een daling van fosfaat tot 43 procent. In Thailand zouden de vervuilende vis- en garnalenkwekerijen alleen een bedrijfsvergunning krijgen wanneer zij EM toepassen. De bacteriën binden ook zware metalen, zodat die eveneens onschadelijk gemaakt kunnen worden.
"Het is supergoedkoop, voor één euro kun je al een liter maken, waarmee je 500 water liter reinigt. Ook kun je de stankoverlast direct voor een bepaalde periode laten verdwijnen wanneer je EM over de algen sproeit. In de zomer zou je de haven in Almere kunnen besproeien. EM breekt de brug af in de H2S-verbinding, maar de algen zelf zijn dan nog niet weg."
De duizenden modderballen pakken de algen op termijn wel aan, ook in open water. "In Japan zijn de micro-organismen tot vijftien kilometer van de bron aangetroffen."
Maatregelen RWS pas over tien jaar effectief in Randmeren
De eutrofiëring en algengroei in de Randmeren ontstaat door uitspoeling van fosfaten uit de overbemeste landbouwgronden in het stroomgebied van de Eem en door fosfaatrijke waterlozingen van rwzi’s op deze rivier. RWS IJsselmeergebied werkt via het project BEZEM (Bestrijding Eutrofiëring ZuidelijkE randMeren) samen met Waterschap Vallei & Eem en de provincies Gelderland en Utrecht om de slechte waterkwaliteit aan te pakken. De partijen hebben hierbij gekozen voor het ‘integrale scenario’: uitvoering van het Reconstructieplan, verbetering van de rwzi’s en inrichtingsmaatregelen in het Eemmeer. De maatregelen bij de rwzi’s zullen direct effect hebben, maar de fosfaatuitspoeling van landbouwgronden gaat nog jaren door.
Meer informatie:
Rijkswaterstaat Directie IJsselmeergebied (RDIJ), Lelystad (0320) 29 91 11 en www.rijkswaterstaat.nl
Vereniging EM, Almere (036) 540 01 84 en www.emvereniging.nl