Het gebruik van effectieve micro-organismen

Standaard

Wereldwijd wordt steeds meer onderzoek gedaan naar mogelijkheden om met behulp van microben de kwaliteit en vruchtbaarheid van de bodem te verbeteren. Waar aanvankelijk nog veel scepsis ontstond over het nut van schimmels en bacteriën krijgt de technologie van de effectieve micro-organismen, ontwikkeld door de Japanse wetenschapper prof. dr. Teruo Higa, steeds meer navolging. Met behulp van deze technologie is het mogelijk het gebruik van kunstmeststoffen en chemische gewasbeschermingsmiddelen aanzienlijk te verminderen.

De ‘EM Technologie’ voor de agrarische sector is een werkwijze waarbij een mengsel van nuttige en in de natuur voorkomende micro-organismen wordt gebruikt om het fermentatieproces te bevorderen. Tijdens dit proces komen grote hoeveelheden enzymen, natuurlijke antibiotica en groeihormonen, vitaminen, anti-oxidanten en andere bio-actieve stoffen uit het organische materiaal vrij. Het resultaat is een kwalitatief betere bodem met een grotere diversiteit van de bodemmicroflora en daardoor een verhoogde bodemvruchtbaarheid. Bijzonder aan deze werkwijze is dat er geen nadelige effecten zijn. De bodem wordt niet uitgeput maar juist duurzaam verrijkt.

Natuurlijke ondersteuning verbetert micro-organismen

Veel huidige landbouwtechnieken en -producten bestrijden slechts symptomen. Dit is volgens Higa een volkomen verkeerde benadering van de natuur. Als je de oorzaak kunt achterhalen en het probleem op natuurlijke wijze kunt verhelpen, ontstaat een blijvende verbetering. Veel producten en technieken die symptomen bestrijden, vernietigen de microbiologie. Het doel moet juist zijn de activiteiten van de effectieve micro-organismen te stimuleren en te verbeteren zodat de bodem zichzelf kan herstellen.

Oxidatie bij afbraak chemische bestrijdingsmiddelen

Het nadeel van kunstmeststoffen en chemische bestrijdingsmiddelen is dat ze weliswaar kortdurend effect hebben maar dat bij de afbraak ervan een oxidatie plaatsvindt van de bodem waardoor de vruchtbaarheid weer afneemt. Het is niet duurzaam. “Micro-organismen hebben het voordeel dat zij naarmate ze langer worden toegepast een steeds betere werking krijgen”, stelt Higa. De van nature aanwezige goede microbiologie wordt ondersteund waardoor de bodemkwaliteit duurzaam wordt verbeterd.

EM Technologie geschikt voor alle agrarische sectoren

De technologie is toe te passen in alle agrarische sectoren. In de fruitteelt, bij de productie van gewassen en groenten en zelfs in de veehouderij kan het zonder enig probleem worden gebruikt. “Als je EM Technologie inzet kun je voedsel produceren dat goed is voor de gezondheid van de mens terwijl je tegelijkertijd het milieu verbetert”, stelt Higa.

“Als je de bodem verrijkt zonder daar chemische stoffen voor in te zetten, zal ook het water dat via die bodem in het grondwater of in de rivieren terechtkomt niet worden verontreinigd. Gebruik je het voor het vee, dan verbeter je hun gezondheid en verhoog je hun weerstand. Een gezonder dier heeft geen of minder medicijnen nodig en het vlees, de melk en de eieren zijn van betere kwaliteit.”

Micro-organismen inzetbaar als grondstof

Een ander voordeel van micro-organismen is dat je deze kunt inzetten om ‘afval’ te verbeteren tot grondstof. Een probleem van de veehouderij is de grote hoeveelheid mest die daarmee gepaard gaat. “Maak van afval een grondstof. Met behulp van de micro-organismen kun je dierlijk afval, mest, veranderen in een prima organische meststof waarmee je de microbiologie in de bodem kunt voeden.”

BRON: https://www.mijnzakengids.nl/het-gebruik-van-effectieve-micro-organismen/

Potstal: Schoon en geurloos kan!

Standaard

“Toegegeven: ik had een rugzak vol vooroordelen bij me, toen ik een bezoek ging brengen aan een potstal. Iets wat in mijn gedachten onlosmakelijk verbonden is met de geur van ammoniak en het zicht op torenhoge vuile mesthopen. Niets is minder waar in de Rosmolenhoeve. Het geheim van de schone stallen van Ingrid Birlouet? Dominantie en fermentatie van effectieve micro-organismen (EM), alsjeblieft! We laten ons bijstaan door Emiel Devos van Agriton voor de technische toelichting.”

Lees het hele artikel in het magazine Mensport Potstal_schoon en geurloos kan_Mensport

Bent u geïnteresseerd in meer producten en/of informatie, zie dan ook onze brochure Equibiome

Bron: https://www.emnatuurlijkactief.nl/potstal-schoon-en-geurloos-kan/

Hessel Boersma uit It Bûtenfjild gebruikt al zes jaar ‘Bokashi’

Standaard

‘Effectieve Micro-organismen’ als wondermiddel 

FEANWALDEN – Schapenhouder Hessel Boersma uit It Bûtenfjild tussen Feanwâlden en Readtsjerk maakt al zes jaar gebruik van Bokashi en van ‘Effectieve Micro-organismen’ (E.M.). “Ik wûn dat spul in kear by in iepen dei fan Agro Mulder yn Kollumersweach. ‘Wat moat ik mei dy rommel?’ frege ik Hendrik Mulder. Mar ik soe der no net mear sûnder wolle!”

Door Gerrit van der Meer

Boersma heeft ‘E.M.’ (‘Effectieve Micro-organismen’) in de vorm van een vloeistof in jerrycans van 25 liter. “Elke liter fertinje ik mei sân liter wetter. Dêr spuitsje ik de stâl mei. It komt ek troch de dong fan de skiep en dy giet it lân wer oer. It effekt is: de skiep binne sûner, ik hoech minder antibiotica te brûken, it gers is op it lân is tichter en op it lân hoech ik gjin keunstmest mear te brûken.”

Een bijkomend voordeel: geen vliegen meer in de stal. “E.M. makket de miggelarven dea. Dus de frou sei nei ien jier: ‘Ek al soe it op it lân net helpe, do giest der mar moai mei troch!”
Boersma laat z’n vierhonderd schapen drie maal per twee jaar lammeren. “Mei de peaske binne de lammen klear foar de slacht. Sy binne mei de krystdagen op ‘e wrâld kommen. Om dy tiid fan ’t jier haw ik it it drokst. Op it stuit kin k’ it wol bynei komme.”

Bokashi is een Japans woord en betekent zoveel als: gefermenteerde organische stof. Het is een alternatief voor composteren, waarbij zuurstof nodig is en waarbij relatief veel vocht, warmte en organisch materiaal verloren gaat. “Fermentearje moat krekt sûnder suerstof. Kinst it organysk materiaal, bygelyks meansel út de bermen, minge mei driuwdong ta in soarte fan rûge dong en dat oer it lân struie. It stjonkt net. It rûkt eins wol lekker”, vindt Boersma.

Fermenteren heeft voorkeur

Volgens Theo Mulder van Mulder Agro in Kollumerzwaag en diens zoon Joost Mulder van Agriton in Noordwolde heeft Bokashi veel voordelen in vergelijking met compost. Agriton heeft het ook laten onderzoeken, door Anke Hitman van Feed Innovation Services (FIS) in Wageningen. Die concludeert dat fermentatie tot Bokashi hogere opbrengsten geeft in vergelijking met composteren: meer droge stof, organische stof, koolstof, veel meer energie en, ook van belang voor vruchtbaarheid: een wat lagere zuurgraad.

Bodemleven rijker

“it boaiemlibben wurdt der troch ferrike. Krigest dêrtroch ek in hegere temperatuer yn de boaiem. Dat skilt twa, trije graden Celsius”, ervoer Boersma. Volgens Joost Mulder (Agriton) is fermenteren een methode om meer energie te behouden, wat van waarde is voor bodemleven. ”We kunnen meer product overhouden na het proces en brengen geen CO2 de lucht in tijdens het process”, licht Mulder jr. schriftelijk toe.
Joost Mulder (Agriton) en diens vader Theo Mulder (Mulder Agro in Kollumerzwaag) vinden beiden dat gemeenten, provincie en waterschappen ook meer kunnen doen met Bokashi.

“It meansel fan de bermen fuortsmite is skande. It is gjin ôffal, it kin brûkt wurde om de lânbougrûn, dy’t de ôfrûne jierren folle earmer wurden is, te ferrykjen mei organysk materiaal. En kringlopen kinne lokaal sletten wurde.”

 BRON: http://www.actiefonline.nl/nieuws/nieuws/21675/hessel-boersma-uit-it-butenfjild-gebruikt-al-zes-jaar-bokashi

Gaat Japanse ‘bokashi’ de akkers in Twente weer vruchtbaar maken?

Standaard

Bestuurders van veertien Twentse gemeenten hebben de koppen bij elkaar gestoken om een oplossing te vinden voor de teruglopende opbrengsten op Twentse akkers. Bokashi zou het antwoord kunnen zijn, maar wat is het eigenlijk?

Jasper ten Berge van ‘Bij de Oorsprong’ in Dalfsen heeft al langere tijd ervaring met bokashi. In zijn kas gebruikt hij het om de bodem meer voedingsstoffen te geven. “De gewassen worden sterker, waardoor je minder bestrijdingsmiddelen of kunstmest nodig hebt. Bovendien krijgen de gewassen meer smaak.”

Jasper maakt de bokashi zelf. “Het is een soort lasagne die je maakt. Je begint bijvoorbeeld met een laag berm-maaisel. Met een spray voeg je bacteriën en schimmels toe. Dan strooi je er nog wat oergesteente-meel over heen, om de bokashi lekker zuur te maken. Vervolgens bouw je de volgende laag met berm-maaisel en zo kun je oneindig doorgaan.”

Alternatief voor mest

“In de landbouw wordt machtig veel gevraagd van de bodem”, vervolgt Japser. “Alle voedingstoffen worden eruit gehaald voor een maximale opbrengst. Boeren gebruikten steeds meer mest om de bodem in conditie te houden, maar die mest heeft ook allerlei schadelijke effecten op het milieu. Op zich niet gek dat de overheid daar nu paal en perk aan stelt. Bokashi kan de bodem gezond maken zonder de schadelijke milieueffecten.”

Bokashi komt uit Japan en betekent ‘goed gefermenteerd organisch materiaal’

Proef op grotere schaal

In de gemeente Hof van Twente is voor het eerst op grotere schaal een proef gestart met bokashi. Op een akker in Markelo is van berm-maaisel een flinke hoop bokashi gemaakt. Dat wordt nu over het land verspreid. Jasper houdt de komende tijd in de gaten of de bokashi goed z’n werkt doet.

Slaagt de proef, dan willen meer Twentse gemeenten aan de slag met bokashi.

<iframe src=’http://www.rtvoost.nl/embed/video.aspx?mid=258560′ frameborder=’0′ marginheight=’0′ marginwidth=’0′ width=’480′ height=’270′ allowfullscreen scrolling=’no’></iframe>

<iframe src=’http://www.rtvoost.nl/embed/audio.aspx?mid=258562′ frameborder=’0′ marginheight=’0′ marginwidth=’0′ width=’480′ height=’270′ allowfullscreen scrolling=’no’></iframe>

Bron: http://www.rtvoost.nl/nieuws/default.aspx?nid=266463

EM Anti tekenband

Standaard

Sinds 1995 ben ik begonnen met honden. Eerst 1 witte herder, daarna nog 1 erbij en nu heb ik 4 honden. Een Australian Shepherd, een Bordercollie, weer een witte herder en nog een Australian Shepherd. Buiten de honden heb ik ook een hondenschool. Door de hondenschool zijn we expliciet bezig gegaan met de gezondheid van de hond.

Omdat wij alleen allerlei vormen van behendigheid (agility) doen kwamen wij in aanraking van blessures. Blessures in allerlei soorten en maten natuurlijk. De hond klimt over allerlei toestellen en valt door zijn enthousiasme ook wel eens ergens vanaf. Begeleiding van de geslachtofferde honden ofwel de baasjes staat toch wel op een hoge plek op onze dienstverlening.

Teken kwamen, gelukkig alleen in de zomer. Het ene jaar meer dan het andere jaar, maar ze kwamen. Vanalles werd er aangeschaft: pincetten om ze uit de huid te plukken, natuurlijke anti teken spullen maar ook chemische tekenbanden.

Het begon met chemische vlooienbanden en al snel kwam de band die ook tegen teken was. In de gebruikershandleiding werd wel eens vermeld dat je de band niet moest aanraken, je kinderen ook niet.

Met mij hebben vast heel veel mensen al gekeken en gelezen waarom dan niet.

De band ruikt al beslist chemisch en niet geheel fris en fruitig. En je wil toch eigenlijk wel dat niemand ruikt dat je een hond in je huis hebt laat staan dat je kan ruiken dat er een hond met iets chemisch ruikt.

De ziekte van Lyme kwam.

Ik merkte dat de chemische antitekenband steeds sterker werd en alle banden gaan via de huid naar binnen. Er wordt wel gewaarschuwd maar ja het blijft 50/50 dat er niks gebeurt met je trouwe viervoeter.

Al eerder was mijn oog gevallen op een mevrouw via Facebook die zelf antitekenbanden maakte met EM-keramieke steentjes ertussen. De foto’s van de banden zien er ook al leuk uit. “Lekker zomers”. Maar of het helpt, ik had er mijn twijfels over.

2016 een collega hondenschoolhoudster zet een antitekenband op facebook. In het kader van baat het niet schaadt het niet besluit ik er twee bij haar te kopen. Voor twee honden als probeersel. Natuurlijk hebben we het daar op onze hondenschool over gehad en meer van onze cursisten besloten deze band aan te schaffen. Op mijn honden heb ik geen teken afgelopen zomer gevonden en voor de andere twee honden heb ik de banden ook gemaakt. Ook deze honden hadden/kregen geen teken.

Ik ben begonnen deze antitekenbanden zelf te maken in alle kleuren en maten.

Omdat ik daarmee bezig was in de zomer van 2016 was de tekentijd snel voorbij en ik heb er zo een 20-tal verkocht. Ook heb ik ze gemaakt en gegeven aan mensen waarvan ik denk dat ze een soort reclame maken voor het bandje.

Niet om eindelijk miljonair te worden maar om die honden tekenvrij te houden.

Natuurlijk evalueer ik bij de mensen die deze band hebben en er wordt over het algemeen verteld dat de honden nagenoeg tekenvrij zijn geweest en als er een teek gevonden wordt dan houden ze zich niet vast maar glijden zo van de hond af.

Er is geen verandering van gedrag noch in eetgewoonten of andere gewoonten van de hond. Er gebeurt dus niets, behalve geen enge kruipende teken op de hond.

In de lente ga ik dus lekker bandjes knopen.

Josje

Meer informatie: http://www.canahondensport.nl/teek-em.html

EM-Vereniging: Een noemenswaardig EM bericht! Een experiment dat nog in de kinderschoenen staat maar al resultaat heeft. We zijn natuurlijk benieuwd naar meerdere mensen/honden/dieren ervaring hebben met de EM tekenband of die dit jaar willen gaan experimenteren met een EM Tekenband.

Bokashi: de laatste techniek op het gebied van bodembemesting

Standaard

4476594

ACHTERVELD Het melkvee- en composteerbedrijf van Wim en John Van den Hengel heeft in Leusden maar ook landelijk bekendheid. Vandaar dat producent Agriton vorige week naar de Hessenweg was getogen om de laatste techniek op het gebied van bodembemesting te tonen.

Wim en zoon John van den Hengel hebben een biologisch melkveebedrijf en maken compost om het grasland beter te voeden. De bedoeling is om snoeiresten, bermmaaisel, mest en vergelijkende materialen zo snel mogelijk weer in te zetten als mest of bodemverrijker. Daarvoor wordt door de Van den Hengel’s maar ook door anderen in de sector gezocht naar de optimale manier om te recyclen. Wim en John doen dat al jaren via composteren maar de firma Agriton uit Noordwolde doet dit ook via een ander proces genaamd bokashi.

ORGANISCH Bokashi is het Japanse woord voor goed gefermenteerd organisch materiaal, het is een manier om organische resten om te zetten tot een zeer rijke bodemverbeteraar. Bokashi is het resultaat van een eeuwenoude techniek: fermentatie. Het is een zogenaamd anaeroob proces (zonder zuurstof). Belangrijk verschil met composteren is dat er nagenoeg geen CO2 uitstoot is en daardoor wordt de energie behouden. Door toevoeging van organische hulpstoffen zoals zeeschelpenkalk en kleimineralen, afhankelijk van de toepassing, wordt de bodem voorzien van een natuurlijke bemesting.

Nog een groot voordeel van deze methode is dat er veel minder arbeid nodig is omdat het product niet regelmatig hoeft te worden omgeschept. Met een voor de particulier ontwikkelde keukenemmer kan bokashi ook door particulieren worden toegepast en is de techniek dus niet alleen op grote schaal toepasbaar. Want daar lag de nadruk op tijdens de bijeenkomst bij Van den Hengel. Zo legde Auke Doornbosch van de gemeente Hengelo uit hoe de methode succesvol in zijn gemeente is toegepast voor de recycling van voornamelijk bladafval in zijn gemeente.

Daar zit namelijk ook een voordeel; bokashi is toepasbaar met een grote variëteit aan basisstoffen zoals (drijf)mest, gras, riet, bladeren, snoeisel, bloembollenafval of ondermaatse aardappelen. Vandaar dat Wim van den Hengel enthousiast is over de methode: ,,Ik vind dat ieder boerenbedrijf zijn eigen reststoffen zou moeten verwerken. Door de grote toepasbaarheid van zowel organische stof als ook drijfmest biedt bokashi veel mogelijkheden daarvoor. Bovendien wordt de energie van koolstof behouden. Het verbranden via bio-installaties is het laatste wat we zouden moeten doen.” Van den Hengel houdt niet van verspilling, dat is duidelijk. Eddo de Veer varieert met de toepassing. Hij doet een bodemanalyse en stelt dan een producten op maat samen. Zijn ideeën sluiten naadloos aan op die van Wim. ,,Ik noem mijzelf een bodemkok. Met een goede natuurlijke biologische bemesting zorg je voor bodemverbetering. Dat doe ik bijvoorbeeld voor tuinders.”

De toepasbaarheid van bokashi blijkt enorm omvangrijk. De bekendheid evenwel nog niet. Meer informatie is te vinden op www.emnatuurlijkactief.nl en www.weerbaartelen.nl.

BRON: http://leusderkrant.nl/lokaal/bokashi-de-laatste-techniek-op-het-gebied-van-bodembemesting-172029

‘Mestvergisting: een beroerde businesscase’

Standaard
001_258_rb-image-2897634
Stimulering van mestvergisting belemmert de weidegang in de melkveehouderij. Daarnaast zet Frank Verhoeven vraagtekens bij de waarde van digestaat voor de bodem.

Door onderzoekers als Jaap van Bruchem was ik al snel overtuigd dat je economisch en ecologisch beter presteert, als je minder stikstof en fosfor in je bedrijf stopt en tegelijkertijd meer van je land en uit je koeien haalt. Beter vakmanschap, meer bodemleven, minder scheuren, minder krachtvoer, andere koeien, uitrijden bij regenachtig weer, enzovoorts. Allemaal lowtech-manieren om de efficiëntie te verbeteren.

Maar zo simpel als het soms lijkt, zo anders loopt het steeds in werkelijkheid. Op een of andere manier lopen de meesten binnen onze sector warmer voor een berg techniek, grote installaties, hoge investeringen en hightech-toekomstbeelden. Zo ook bij de mestvergistingscase. Eigenlijk ben ik best wel jaloers, want hoewel ik absoluut zeker weet dat een boer met kringlooplandbouw veel meer geld kan verdienen, krijg ik dat toch niet zo goed verkocht als de mannen achter de mestvergisters. Zij hebben FrieslandCampina zo ver gekregen dat er in 2020 1.000 melkveehouders een installatie bouwen, waarmee ze op de boerderij mest omzetten in elektriciteit. Vervolgens laten ze het ministerie van EZ ook nog meebetalen aan de deal, chapeau!

Business case klopt niet

Het gaat om monomestvergisters. De boer moet een stopcontact hebben en de mest in de vergister stoppen. Met de opgewekte stroom wordt de boerderij klimaatneutraal. Klaar is Klara! En nog mooier: zo werken we ook nog aan oplossingen voor het mestprobleem …

Of toch niet? Want volgens mij klopt er nog heel veel niet aan deze business case. Weegt het geld dat de boer voor groene stroom krijgt, plus de talrijke subsidies, wel op tegen de beroerde mestkwaliteit die eruit komt? Want je haalt de koolstof uit de mest, daar draait de motor op. Die fosfor blijft er gewoon inzitten, hoor!

Als je al een overschot had, moet die fosfaat nog steeds worden geëxporteerd en de acceptatie van digestaat is in de regel slechter dan van gewone mest. Daarnaast ging het over het klimaat, maar van de totale methaanuitstoot wordt meer dan 70% uitgeboerd door de koeien. De rest zit in de mest en gaat verloren bij de opslag en het uitrijden.

‘Meer opstallen, dus weer een hogere ammoniakemissie!’

Mestvergisters vangen dus maar een klein deel van de methaan weg. Ook willen we dat de koeien meer naar buiten gaan, dus een groot deel van de mest zal nooit via de vergister gaan. Maar met eenmaal zo’n ding op het erf wordt het toch verleidelijker om er meer dagverse mest in te stoppen? Dus meer opstallen, dus weer een hogere ammoniakemissie!

Belangrijkste zorg: waarde digestaat voor bodem

Mijn belangrijkste zorg zit in de waarde van het digestaat voor de bodem, want in de praktijk hoor ik daar alleen maar slechte verhalen over. Wageningen daarentegen blijft maar zeggen dat er niks aan de hand is, maar voordat die iets hebben bewezen, zijn we al (ver) in 2020. Als je biodiversiteit wilt bevorderen, moet je mijn inziens het bodemleven koesteren.

Kortom; het past allemaal niet in het beeld van de duurzame zuivelketen, die mij voor ogen staat. En het past al helemaal niet bij de uitstraling en reclameslogans als ‘het zit in onze natuur’, waarmee de melk moet worden verkocht. Als het allemaal zo lucratief zou zijn voor de boer, laat het dan ook maar helemaal aan de markt over. Wanneer er serieus rendabele cases overblijven, die zonder subsidie draaien, dan kun je het later altijd nog grootschalig promoten. Tot nu toe ken ik ze niet.

‘Iedereen lijkt te kunnen verdienen aan deze deal, behalve de bodem en de boer’

Waarom gaat het hele mestvergisten dan helaas toch gebeuren? Tja, zoals het meestal gaat: iedereen lijkt te kunnen verdienen aan deze deal, behalve de bodem en de boer. Mijns inziens moet je koeienmest opwaarderen en er bijvoorbeeld Bokashi van maken, in plaats van de energie eruit te halen. Dat is beter voor het bodemleven, en met meer bodemleven is minder stikstof en fosfor uit kunstmest nodig, komen er meer weidevogels, een betere waterinfiltratie, minder droogtegevoeligheid, enzovoorts. Een dijk van een verkoopverhaal!

Tip voor FrieslandCampina

Rest nog een tip voor Roelof Joosten, CEO FrieslandCampina: 10.000 boeren aan de kringlooplandbouw in 2020, 5.000 staldaken vol zonnepanelen, 2.500 windmolens erbij, 1.000 Bokashi-hopen, dat klinkt toch ook best stoer? Dan laten we die mestvergisters mooi bij de intensieve veehouderij.

BRON: http://www.boerderij.nl/Rundveehouderij/Blogs/2016/10/Mestvergisting-een-beroerde-businesscase-2896720W/

ONZE BRON: https://www.agriton.nl/mestvergisting-een-beroerde-businesscase/