Hessel Boersma uit It Bûtenfjild gebruikt al zes jaar ‘Bokashi’

Standaard

‘Effectieve Micro-organismen’ als wondermiddel 

FEANWALDEN – Schapenhouder Hessel Boersma uit It Bûtenfjild tussen Feanwâlden en Readtsjerk maakt al zes jaar gebruik van Bokashi en van ‘Effectieve Micro-organismen’ (E.M.). “Ik wûn dat spul in kear by in iepen dei fan Agro Mulder yn Kollumersweach. ‘Wat moat ik mei dy rommel?’ frege ik Hendrik Mulder. Mar ik soe der no net mear sûnder wolle!”

Door Gerrit van der Meer

Boersma heeft ‘E.M.’ (‘Effectieve Micro-organismen’) in de vorm van een vloeistof in jerrycans van 25 liter. “Elke liter fertinje ik mei sân liter wetter. Dêr spuitsje ik de stâl mei. It komt ek troch de dong fan de skiep en dy giet it lân wer oer. It effekt is: de skiep binne sûner, ik hoech minder antibiotica te brûken, it gers is op it lân is tichter en op it lân hoech ik gjin keunstmest mear te brûken.”

Een bijkomend voordeel: geen vliegen meer in de stal. “E.M. makket de miggelarven dea. Dus de frou sei nei ien jier: ‘Ek al soe it op it lân net helpe, do giest der mar moai mei troch!”
Boersma laat z’n vierhonderd schapen drie maal per twee jaar lammeren. “Mei de peaske binne de lammen klear foar de slacht. Sy binne mei de krystdagen op ‘e wrâld kommen. Om dy tiid fan ’t jier haw ik it it drokst. Op it stuit kin k’ it wol bynei komme.”

Bokashi is een Japans woord en betekent zoveel als: gefermenteerde organische stof. Het is een alternatief voor composteren, waarbij zuurstof nodig is en waarbij relatief veel vocht, warmte en organisch materiaal verloren gaat. “Fermentearje moat krekt sûnder suerstof. Kinst it organysk materiaal, bygelyks meansel út de bermen, minge mei driuwdong ta in soarte fan rûge dong en dat oer it lân struie. It stjonkt net. It rûkt eins wol lekker”, vindt Boersma.

Fermenteren heeft voorkeur

Volgens Theo Mulder van Mulder Agro in Kollumerzwaag en diens zoon Joost Mulder van Agriton in Noordwolde heeft Bokashi veel voordelen in vergelijking met compost. Agriton heeft het ook laten onderzoeken, door Anke Hitman van Feed Innovation Services (FIS) in Wageningen. Die concludeert dat fermentatie tot Bokashi hogere opbrengsten geeft in vergelijking met composteren: meer droge stof, organische stof, koolstof, veel meer energie en, ook van belang voor vruchtbaarheid: een wat lagere zuurgraad.

Bodemleven rijker

“it boaiemlibben wurdt der troch ferrike. Krigest dêrtroch ek in hegere temperatuer yn de boaiem. Dat skilt twa, trije graden Celsius”, ervoer Boersma. Volgens Joost Mulder (Agriton) is fermenteren een methode om meer energie te behouden, wat van waarde is voor bodemleven. ”We kunnen meer product overhouden na het proces en brengen geen CO2 de lucht in tijdens het process”, licht Mulder jr. schriftelijk toe.
Joost Mulder (Agriton) en diens vader Theo Mulder (Mulder Agro in Kollumerzwaag) vinden beiden dat gemeenten, provincie en waterschappen ook meer kunnen doen met Bokashi.

“It meansel fan de bermen fuortsmite is skande. It is gjin ôffal, it kin brûkt wurde om de lânbougrûn, dy’t de ôfrûne jierren folle earmer wurden is, te ferrykjen mei organysk materiaal. En kringlopen kinne lokaal sletten wurde.”

 BRON: http://www.actiefonline.nl/nieuws/nieuws/21675/hessel-boersma-uit-it-butenfjild-gebruikt-al-zes-jaar-bokashi

Tien Bokashi-feiten

Standaard

Bokashi is een Japans woord voor ‘goed gefermenteerd organisch materiaal’ dat terug wordt gegeven aan de bodem. Een kringloopconcept met als doel de microbiële diversiteit in de bodem te verhogen en planten te voorzien van bio-actieve voedingsstoffen, zoals natuurlijke antibiotica en groeihormonen, vitamines en aminozuren.

Lees hier of hieronder verder:

BRON: https://www.agriton.nl/tien-bokashi-feiten/

Gaat Japanse ‘bokashi’ de akkers in Twente weer vruchtbaar maken?

Standaard

Bestuurders van veertien Twentse gemeenten hebben de koppen bij elkaar gestoken om een oplossing te vinden voor de teruglopende opbrengsten op Twentse akkers. Bokashi zou het antwoord kunnen zijn, maar wat is het eigenlijk?

Jasper ten Berge van ‘Bij de Oorsprong’ in Dalfsen heeft al langere tijd ervaring met bokashi. In zijn kas gebruikt hij het om de bodem meer voedingsstoffen te geven. “De gewassen worden sterker, waardoor je minder bestrijdingsmiddelen of kunstmest nodig hebt. Bovendien krijgen de gewassen meer smaak.”

Jasper maakt de bokashi zelf. “Het is een soort lasagne die je maakt. Je begint bijvoorbeeld met een laag berm-maaisel. Met een spray voeg je bacteriën en schimmels toe. Dan strooi je er nog wat oergesteente-meel over heen, om de bokashi lekker zuur te maken. Vervolgens bouw je de volgende laag met berm-maaisel en zo kun je oneindig doorgaan.”

Alternatief voor mest

“In de landbouw wordt machtig veel gevraagd van de bodem”, vervolgt Japser. “Alle voedingstoffen worden eruit gehaald voor een maximale opbrengst. Boeren gebruikten steeds meer mest om de bodem in conditie te houden, maar die mest heeft ook allerlei schadelijke effecten op het milieu. Op zich niet gek dat de overheid daar nu paal en perk aan stelt. Bokashi kan de bodem gezond maken zonder de schadelijke milieueffecten.”

Bokashi komt uit Japan en betekent ‘goed gefermenteerd organisch materiaal’

Proef op grotere schaal

In de gemeente Hof van Twente is voor het eerst op grotere schaal een proef gestart met bokashi. Op een akker in Markelo is van berm-maaisel een flinke hoop bokashi gemaakt. Dat wordt nu over het land verspreid. Jasper houdt de komende tijd in de gaten of de bokashi goed z’n werkt doet.

Slaagt de proef, dan willen meer Twentse gemeenten aan de slag met bokashi.

<iframe src=’http://www.rtvoost.nl/embed/video.aspx?mid=258560′ frameborder=’0′ marginheight=’0′ marginwidth=’0′ width=’480′ height=’270′ allowfullscreen scrolling=’no’></iframe>

<iframe src=’http://www.rtvoost.nl/embed/audio.aspx?mid=258562′ frameborder=’0′ marginheight=’0′ marginwidth=’0′ width=’480′ height=’270′ allowfullscreen scrolling=’no’></iframe>

Bron: http://www.rtvoost.nl/nieuws/default.aspx?nid=266463

Bokashi wint aan terrein als bodemverbeteraar

Standaard

Uit de V-Focus, april 2017 editie (Vakblad voor adviseurs in de dierlijke sector).

Een product ontstaat bij de fermentatie van organische materiaal. Zo wordt Bokashi omschreven. De van oorsprong Japanse bodemverbeteraar wint aan terrein. Volgens sommigen is dat goed, want meer leven in de bodem betekent gezondere grond. Anderen hebben nog vragen over de effectiviteit en waken voor overschatting van het product.

Lees het artikel hier of bekijk het hieronder.

Bron: https://www.agriton.nl/bokashi-wint-aan-terein/

Onderzoek naar Bokashi in het vechtdal; het nieuwe zwarte goud

Standaard

Een al eeuwenoud in Japan ontwikkeld proces om maaisel om te zetten in Bokashi en dat te gebruiken als bodemverbeteraar zou wel eens een doorbraak kunnen worden in het gebruik van landbouwgronden. In het Vechtdal  worden vijf jaar lang proeven gedaan.

Bokashi, dat staat voor ‘goed gefermenteerd organisch materiaal’ heeft misschien wel de potentie het nieuwe zwarte goud te worden.  Niet alleen voor de boeren voor wie het betere grond en veel lagere kosten voor kunstmest betekent, maar ook voor waterschappen, gemeenten en natuurbeheerders, die op een makkelijke en goedkope manier hun maaisel uit sloten en bermen af kunnen zetten bij boeren dichtbij. Het mes lijkt aan twee kanten te snijden en er zijn geen verliezers. “Maar voordat het zover is moet er nog veel meer onderzoek gedaan worden. Hoe meer je je gaat verdiepen in het onderwerp bodemverbetering, hoe meer vragen dat oproept”, aldus Annet Bovendeert, secretaris van de agrarische natuurvereniging De Ommer Marke, die het onderzoek coördineert.

Demonstratie

Woensdagmiddag was er een demonstratiemiddag in Lemelerveld. Daar kwamen boeren, onderzoekers, bestuurders van gemeenten en waterschappen en andere belangstellenden de resultaten van het eerste proefjaar bekijken. Ze konden informatie krijgen en zien hoe een eerste vracht Bokashi werd uitgereden over het land.

Organisch materiaal dat waterschappen en gemeenten uit sloten en bermen halen, wordt met een preparaat van zeeschelpenkalk, mineralen, bacteriën, schimmels en gisten onder zeil ingekuild. Na een aantal maanden kan het worden uitgereden over het land. Het proces wat daarna volgt levert verbeterde grond op, die ook beter het water vast houdt en dat is weer zeer gunstig voor de waterhuishouding. Extra motivatie voor waterschappen om deel te nemen aan de proeven in het Vechtdal. Het is namelijk een enorm voordeel als bij droogte niet onmiddellijk de sproeiers aan moeten.

Boekentip! De bijbel voor Biologische Telers

Standaard

Van dichtbij maakte cannabis-onderzoeker Nicole Maalsté de totstandkoming van een zeer interessant boek mee: ‘The Organic Grow Book’. Deze bijbel voor de bewuste thuiskweker was er al in een Franstalige versie, maar nu dan ook in het Engels en geactualiseerd waar nodig. ‘Eindelijk weet ik wat organisch kweken betekent. Eigenlijk werkt het heel simpel’, zegt onze columnist.

Over wietteelt schrijven mag niet in Frankrijk

Het woord wiet komt er niet in voor, maar voor iedere grower is duidelijk waar dit boek over gaat: Wiet kweken! Het boek kwam eerst op de Franse markt. Nu is het vertaald in het Engels. Volgens de Franse wet is het verstrekken van kennis over verboden activiteiten illegaal. Je mag daar dus geen boek publiceren over wiet kweken. The Organic Grow Book gaat daarom over planten in het algemeen, en ‘fast growing annuals’ in het bijzonder.

In Frankrijk staat het boek daardoor inmiddels ook in de kast bij veel moestuin kwekers, die langzaam ontdekken dat wietplanten ook gewoon planten zijn.

Niet stoffig en langdradig

Iedereen heeft het tegenwoordig over biologisch of organisch kweken. Maar als je telers vraagt wat mycorrizha met je wietplant doet, of hoe compostthee werkt, dan zijn ze meestal snel uitgepraat. Wat organisch kweken eigenlijk betekent kan bijna niemand die erover praat je vertellen. Het is best wel ingewikkelde materie. De meeste boeken die daarover gaan zijn vrij stoffig en langdradig.

The Organic Grow Book is wat dat betreft een verademing. Er staan heel veel mooie foto’s en grappige tekeningetjes in en het is vooral ook heel praktisch. Je wordt als lezer aan de hand meegenomen door de  uitgangspunten van organisch kweken. De functie van bacteriën en schimmels in de bodem, die planten van optimale voeding en antibiotica voorzien, de functie van voedingselementen, de rol van water, licht en temperatuur.

Als je de basis begrijpt heeft het boek dat bijna twee kilo weegt nog een hoop informatie voor kwekers die eens wat verder willen gaan dan commerciële biovoeding uit een potje bij je planten strooien

En als je de basis begrijpt heeft het boek dat bijna twee kilo weegt nog een hoop informatie voor kwekers die eens wat verder willen gaan dan commerciële biovoeding uit een potje bij je planten strooien. Zelf binnenshuis compost maken met een zelfgemaakte wormenbak bijvoorbeeld.

Maandenlang experimenteren voor boek

Michiel Panhuysen, mijn man en mede-auteur van het boek, was voor het boek maandenlang aan het experimenteren met tupperware bakken met wormen waarin al ons plantaardige keukenafval en dat van de buren verdween. Soms ontsnapte er wel eens een paar wormen. We vonden maanden erna nog af en toe zo’n opgedroogd beestje terug dat ontsnapt was uit de wormenmestfabriek. In onze buurt ontstond al snel een levendige handel in groenteafval en bioschijt.

Het Bokashi experiment

Toen Michiel  een nieuw Bokashi- experiment aankondigde sprak ik mijn veto uit. Niet in onze keuken! Uiteindelijk werd het Bokashi experiment uitgevoerd in de schuur van Karel Schelfhout, de andere auteur van het boek. In die schuur werd ook driftig geëxperimenteerd met het zelf maken van aarde voor wietteelt. Want de meeste zogenaamde commerciële producten die als ‘geschikt voor biologische teelt’ verkocht worden, zijn heel wat minder organisch dan je zou denken. Maar omdat veel telers weinig kaas hebben gegeten van wat ‘organisch’ is, worden die producten toch goed verkocht.

Het is beter voor jezelf en het is beter voor de wereld. Eigenlijk is het vreemd dat nog niet iedereen die planten kweekt tegenwoordig organisch kweekt

Er moesten natuurlijk wormen in die zelf gemaakte teeltaarde, ook al werd die uiteindelijk binnenshuis gebruikt. Wormen en micro-beestjes spelen een speciale rol in de wereld van de organic grower. Ze knagen en eten elkaar op en schijten kilo’s gratis supermeststoffen uit. Ik wist een paar jaar geleden niets van organisch kweken, maar heb de afgelopen tijd erg veel geleerd. Overal om mij heen verschijnen composthoopjes en schijtfabriekjes. Ik bestudeer inmiddels alle verpakkingen van producten die ik koop, ook in de winkel. Zo kwam ik er achter dat zelfs de bio-winkel helemaal niet zo bio is als je zou denken: De beste bio-planten kweek je zelf.

De Nederlandse auteurs van The Organic Grow Book samen op Spannabis aan de signeertafel met een van ’s werelds bekendste kweekgoeroes Jorge cervantes (rechts vooraan)…

Niet chemisch maar biologisch

Bio? Organisch? Is dat niet hetzelfde? Nee! Ja! Zoek dat ook maar zelf uit in het boek. De laatste paar jaar hoef je eigenlijk nooit meer uit te leggen waarom je organische meststoffen gebruikt, of biologische wiet wilt hebben of biologische tomaten. Het is beter voor jezelf en het is beter voor de wereld. Eigenlijk is het vreemd dat nog niet iedereen die planten kweekt tegenwoordig organisch kweekt. Of het nou om wiet gaat of om andere planten. NPK shots uit een chemische fabriek geef je toch niet aan planten die je later gaat consumeren? De NPK uit een fabriek is synthetisch. Je voeden met synthetische voeding heeft iets onwerkelijks, iets onechts.

Op de Spannabis in Barcelona zag ik hoe Karel en Michiel hun boek signeerden, naast kweekgoeroe Jorge Cervantes. Ik was er trots op dat dit boek over organisch kweken inmiddels naast die andere bijbel staat.

Ook die kweekbijbel in huis halen?

The Organic Grow Book is een rijk geïllustreerd boek dat op een eenvoudige manier de principes uitlegt van biologische (wiet)teelt. Het boek omschrijft meerdere strategieën die je als kweker kunt volgen, voor zowel binnen als buitenteelt. Het omschrijft hoe de natuur werkt en hoe je bepaalde grondbeginselen kunt toepassen bij je eigen planten, zonder een zeurderig priemend vingertje.

Het superdikke boek kost slechts 39,90 euro. Je kunt het onder meer HIER online kopen

Bron: https://www.rollingstoned.nl/boekentip-bijbel-biologische-telers/

Can Effective Microorganisms reduce radioactive radiation?

Standaard

SWISTTAL-HEIMERZHEIM (NNA) – Attempts to reduce the radioactive contamination of soil in the vicinity of the stricken Fukushima nuclear power station in Japan are reported on the website of EMIKO group of companies.

The technology of so-called Effective Microorganisms (EM) was developed by the Japanese agricultural scientist Prof. Teruo Higa. Higa has been conducting research for the last 30 years to improve soil quality through microorganisms. EM technology is created through mixing a variety of microorganism to ensure active soil life through differentiated and highly developed fermentation techniques, the website says.

A conference on the subject of EM in Fukushima last October was attended by 900 people. Scientists from Belarus reported about their research using EM to reduce radioactive radiation and the technology was also used after the Tsunami in Thailand. The October conference was looking at possibilities of using EM in the Fukushima region. The conference included visits to farms and experimental fields.

The first indication that EM might help to reduce radiation came when an organic farmer who had used EM on his fruit farm for 20 years supplied apples and pears to his cooperative last summer for the first time after the nuclear disaster. Many of his fellow farmers were unable to sell their fruit because it contained too high levels of radiation. However no such radiation levels were found in the fruit of the organic farmer using EM.

EMIKO says that the reasons for the reduced radiation levels have not yet been finally determined. But research by Prof. Higa and Prof. Tazaki as to why soil and crops treated with Effective Microorganisms display less radioactive contamination indicates that the EM might be able to transform harmful caesium into non-radioactive barium.

END/nna/ung/cva

Item: 130107-02EN Date: 7 January 2013

Copyright 2013 News Network Anthroposophy Limited. All rights reserved.