Fermented compost means more convenience, fewer bad smells

A 32-gallon bokashi composter in a greenhouse.

A 32-gallon bokashi composter in a greenhouse.

Fermentation is all the rage these days, with adventurous eaters and cooks trying their hand at making delicacies such as kimchi, kombucha, yogurt, sauerkraut and much more.

But fermented compost? Those words aren’t often heard together, but a dedicated homesteader from West Gardiner is trying to change that. Adam Tomash wants to tell other Mainers about the bokashi composting method, which he believes is a good solution to the problem of composting in the wintertime and works the rest of the year, too.

“It doesn’t really smell, and that’s the beauty of the system,” he said. “I think that if people are at all headed in the direction of being composters, it’ll certainly be interesting to them.”

Bokashi, a Japanese term meaning “fermented organic matter,” is an anaerobic fermentation process. In ordinary composting, kitchen scraps are mixed with leaves, sawdust and other high-carbon material. With time, air and water, the waste scraps break down into compost — rich, crumbly organic matter that adds nutrients back to the garden. But it can smell bad. And during the winter, trudging across snowy terrain to add kitchen scraps to a frozen compost pile can be a tiresome chore, and it can lure unwelcome pests to your yard.

But composting food scraps is important, especially at a time when about 43 percent of the waste Mainers send to landfills and incinerators is compostable, and Tomash wanted to try a new approach.

First he ventured into vermiculture, building worm bins in his basement and letting the earthworms eat his kitchen scraps. But that smelled unpleasant, he said, and because worms need air, he found that the bins became a good environment for fruit flies and fungus mats. Not things he wanted in his basement.

The bokashi method is different, he said. It’s a two-stage process, with the first stage fermenting or pickling kitchen scraps in a bucket and the second stage burying the fermented scraps in dirt or an outside compost pile to finish the job. It’s possible to purchase commercial bokashi composting kits, which includes a special container with a built-in tap and rice bran inoculated with “EM-1,” or effective microbes inoculant, a blend of yeasts, bacteria and more that was developed by a Japanese scientist.

But Tomash has worked out a way to modify the method to make it more affordable for home users.

“I actually bought a commercial bin,” he said. “I looked at the design of it. Jeez, I can make it a lot cheaper than that.”

Instead of special containers, he uses two 5-gallon buckets and drills holes through the bottom of one, just like a colander. The bucket with the drilled holes is used to hold the kitchen scraps, which generate a fair amount of liquid as they are fermenting. The second bucket holds the liquid that drains from the top bucket, Tomash said.

“You can dilute that liquid with water and water your houseplants or dispose of it in your septic system,” he said. “It’ll actually be beneficial to the system.”

Instead of rice bran, Tomash uses wheat bran, which is much more affordable and readily available in Maine, and purchases the effective microbes inoculant from Maine-based Fedco Seeds — it can also be found elsewhere on the internet. Because the inoculant is not cheap, Tomash makes more of it by fermenting it.

When all components are in place, he adds his kitchen scraps to the bucket with the holes and sprinkles the scraps with wheat bran, then drizzles about a pint of activated EM-1 on top of the bran. Over time, he repeats those steps to make a kind of compost lasagna, and when the bin is full he lets it rest for about two weeks. After that the fermentation process is complete, and he buries what’s leftover to be transformed into compost.

As with other fermentation projects, there is a slight odor, but it’s more like the acidic smell from winemaking than the putrid funk of decay, according to some bokashi users. Also, white mold may develop in the bokashi bucket, which is a normal result and is not harmful.

In the winter, Tomash uses 32-gallon plastic garbage cans kept in his basement instead of the 5-gallon buckets.

“This means no more trips to the outside compost pile during the cold months!” Tomash wrote in a how-to article published last winter in the Maine Organic Farmer and Gardener newspaper.

Tomash will lead a workshop about making a bokashi composting bucket from 9:30 a.m. to 12:30 p.m. Saturday, Oct. 8, at the Sheepscot General Store and Farm at 98 Townhouse Road in Whitefield. The event is sponsored by the Knox-Lincoln Soil and Water Conservation District, which requires pre-registration.

Hildy Ellis, the district coordinator, said she is hoping the bokashi system will help people compost more, even when it doesn’t seem convenient.

“The soil and water districts are all about conservation and building soil health,” she said. “We’re about preventing runoff and also reducing the waste stream. We know that there’s food in those bags that get left at the transfer station. Whatever we can do to reduce that is what we’re trying to do.”

BRON: http://bangordailynews.com/2016/10/05/homestead/fermented-compost-means-more-convenience-fewer-bad-smells/

6 benefits of Bokashi



If you’re looking for an easy, non-stinky way to manage your food scraps, then Bokashi may be the answer.

Developed in Japan, Bokashi can be translated as ‘fermented organic matter’. Food waste is added to an air-tight bucket with an inoculant (which looks a little like sawdust) containing beneficial micro-organisms.

This preserves the food waste like a pickle, preventing odours. It also helps it to break down quickly once added to compost or soil.

Top tip
Like the idea of using Bokashi to take care of your food scraps but don’t have a garden? Why not jump on Neighbourly and see if anyone in your community is keen to take your Bokashi pickles for their garden?

Fish and meat, cooked foods, bread, pasta and rice, cheese and eggs can all go in a Bokashi as can fruit and vegetable scraps.

The Bokashi system is made up of two buckets that fit tightly inside each other. The top bucket has holes in the bottom of it. Every time you put the food into this bucket, add a tablespoon of inoculant and squash it all down. A small amount of liquid will drain into the bottom bucket – this is an excellent fertiliser.

Six benefits of Bokashi

  1. Once dug into the soil or added to your compost it helps your food waste break down rapidly, releasing the nutrients in two to four weeks.
  2. Bokashi doesn’t take up much space, as fermentation takes place in the bucket. This makes it ideal for offices, apartments and schools.
  3. Buckets can be kept indoors, as the smell is inoffensive and the buckets are air-tight.
  4. It keeps food waste out of the landfill and it improves helpful microbial activity in the soil.
  5. If buried deeply enough, rats or dogs will not be attracted to the Bokashi when it’s added to your garden.
  6. Meat, fish and odorous food waste (not recommended in other composting systems) can be processed with Bokashi.

Bokashi: de laatste techniek op het gebied van bodembemesting



ACHTERVELD Het melkvee- en composteerbedrijf van Wim en John Van den Hengel heeft in Leusden maar ook landelijk bekendheid. Vandaar dat producent Agriton vorige week naar de Hessenweg was getogen om de laatste techniek op het gebied van bodembemesting te tonen.

Wim en zoon John van den Hengel hebben een biologisch melkveebedrijf en maken compost om het grasland beter te voeden. De bedoeling is om snoeiresten, bermmaaisel, mest en vergelijkende materialen zo snel mogelijk weer in te zetten als mest of bodemverrijker. Daarvoor wordt door de Van den Hengel’s maar ook door anderen in de sector gezocht naar de optimale manier om te recyclen. Wim en John doen dat al jaren via composteren maar de firma Agriton uit Noordwolde doet dit ook via een ander proces genaamd bokashi.

ORGANISCH Bokashi is het Japanse woord voor goed gefermenteerd organisch materiaal, het is een manier om organische resten om te zetten tot een zeer rijke bodemverbeteraar. Bokashi is het resultaat van een eeuwenoude techniek: fermentatie. Het is een zogenaamd anaeroob proces (zonder zuurstof). Belangrijk verschil met composteren is dat er nagenoeg geen CO2 uitstoot is en daardoor wordt de energie behouden. Door toevoeging van organische hulpstoffen zoals zeeschelpenkalk en kleimineralen, afhankelijk van de toepassing, wordt de bodem voorzien van een natuurlijke bemesting.

Nog een groot voordeel van deze methode is dat er veel minder arbeid nodig is omdat het product niet regelmatig hoeft te worden omgeschept. Met een voor de particulier ontwikkelde keukenemmer kan bokashi ook door particulieren worden toegepast en is de techniek dus niet alleen op grote schaal toepasbaar. Want daar lag de nadruk op tijdens de bijeenkomst bij Van den Hengel. Zo legde Auke Doornbosch van de gemeente Hengelo uit hoe de methode succesvol in zijn gemeente is toegepast voor de recycling van voornamelijk bladafval in zijn gemeente.

Daar zit namelijk ook een voordeel; bokashi is toepasbaar met een grote variëteit aan basisstoffen zoals (drijf)mest, gras, riet, bladeren, snoeisel, bloembollenafval of ondermaatse aardappelen. Vandaar dat Wim van den Hengel enthousiast is over de methode: ,,Ik vind dat ieder boerenbedrijf zijn eigen reststoffen zou moeten verwerken. Door de grote toepasbaarheid van zowel organische stof als ook drijfmest biedt bokashi veel mogelijkheden daarvoor. Bovendien wordt de energie van koolstof behouden. Het verbranden via bio-installaties is het laatste wat we zouden moeten doen.” Van den Hengel houdt niet van verspilling, dat is duidelijk. Eddo de Veer varieert met de toepassing. Hij doet een bodemanalyse en stelt dan een producten op maat samen. Zijn ideeën sluiten naadloos aan op die van Wim. ,,Ik noem mijzelf een bodemkok. Met een goede natuurlijke biologische bemesting zorg je voor bodemverbetering. Dat doe ik bijvoorbeeld voor tuinders.”

De toepasbaarheid van bokashi blijkt enorm omvangrijk. De bekendheid evenwel nog niet. Meer informatie is te vinden op www.emnatuurlijkactief.nl en www.weerbaartelen.nl.

BRON: http://leusderkrant.nl/lokaal/bokashi-de-laatste-techniek-op-het-gebied-van-bodembemesting-172029

Experimenteren met bodemverbeteraar bokashi

Jan Anne Roetman probeert slootafval beter te verwaarden met bokashi. Japans voor goed gefermenteerd organisch materiaal.

Pal achter de rivier de IJssel bevindt zich het melkveebedrijf van maatschap Roetman. Hier in Kampen is donderdag 15 september de tweede demodag van Gebiedscoöperatie IJsseldelta. Bedoeld voor lokale melkveehouders met als onderwerp: verbeter je bodem met bokashi. Roetman ging er vanuit het project kringlooplandbouw mee aan de slag. “Wij hebben nu ruim zes weken bokashi en slootafval in de kuil gehad. Ook wij zijn zeer benieuwd naar de resultaten”, zegt Jan Anne Roetman.

Wat is bokashi?

“Het is Japans voor goed gefermenteerd organisch materiaal. Concreet betekent het dat ik slootafval naar de kuil breng,het afval goed opschud en dat ik daar dingen aan toevoeg van leverancier Agriton. Dit gaat om microferm – een mengsel van actieve bacteriën, schimmels en gisten -, kleimineralen en zeeschelpenkalk. Daar betaal ik €10 per ton voor. Die toevoegingen rij ik uit over het slootafval waarna dit alles zuurstofafgesloten onder het plastic gaat. Daar blijft het minimaal zes weken. Vervolgens fermenteert het slootafval en wordt het door de bokashi omgezet in organisch materiaal.”

Wat zijn de voordelen hiervan?

“Een belangrijk voordeel is dat je een eigen kringloop creëert. Het slootafval is een restproduct van het bedrijf zelf waarvoor wij een ontvangst-, maar geen opruimplicht hebben. Het valt niet onder de mestwet. Het alternatief – compost aanvoeren – is weliswaar goedkoper dan bokashi, maar valt wél onder de mestwet. Ik creëer dus meer ruimte, maar verwacht de extra investering ook terug te verdienen doordat de bokashi een echte bodemverbeteraar zal zijn. Nu meng ik het slootafval nog met de vaste mest. Het nadeel daarvan is dat je veel stikstof verliest. Met bokashi is dat naar verwachting niet het geval. Al is de werkwijze arbeidsintensiever. Maar we moeten eerst afwachten wat de echte resultaten zullen zijn.”

Is er ook een nadeel?

“Ja, dat zit ‘m vooral in de hoeveelheid. Door de fermentatie is de kuil al flink geslonken. Zes weken geleden bestond de Bokashi-hoop uit 50 ton. Op dit moment is dat nog maar 30 ton. Het is natuurlijk een experiment, maar met 30 ton kun je in het gunstigste geval slechts 3 hectare doen. Die kleinschaligheid maakt het niet meteen voor iedereen interessant.”

Wat zou een oplossing kunnen zijn?

“Daar ligt een rol voor het waterschap. Als het organische materiaal zich als goede bodemverbeteraar bewijst, zou het waterschap zich daar ook sterk voor moeten maken. Dan denk ik aan een mooie overeenkomst met lokale boeren in de IJsseldelta. Nu gaat bijvoorbeeld een groot deel van het slootafval van het waterschap naar een soort groenrecycling. Daarnaast blijft op gemeentegrond ook veel van dit afval liggen. Dat is zonde. Het zou veel beter zijn als dit slootafval op een centraal punt verzameld wordt. Dan kunnen boeren er vervolgens bokashi maken. Zo blijft er minder afval rotten aan de slootkanten en wordt het nitraatgehalte in het water ook niet verhoogt. En de boeren hebben hun eigen kringloop en kunnen zo op veel meer hectares de bodem verbeteren.”

BRON: http://www.boerderij.nl/Rundveehouderij/Achtergrond/2016/9/Experimenteren-met-bodemverbeteraar-bokashi-2875266W/

Compost Meat, Fish, and Dairy with the Bokashi Composting Method


Bokashi composting allows you to compost much more waste generated in your home which ordinarily, would not be suitable for the compost heap.  It is a composting method which uses anaerobic bacteria (those which live in low oxygen environments) to ferment (or pickle) the waste and is small enough to fit in a kitchen, making it ideal for urban homes.


This is my Bokashi Composting system produced by Vermitek.

How Does Bokashi Composting Work?

The beneficial microbes are on rice bran which work in a low oxygen system to ferment the waste added to the bin.


This is the bran where the effective microbes (EM) are located. The bran is sprinkled on the waste in layers.

You can compost a lot more kitchen waste in these systems than you can in a vermicomposting or worm farm system including items which would normally attract vermin or predators to your heap. Bokashi systems are a two-fold process to get all the benefits of composting. The first is the fermentation or pickling, the second is actually composting the fermented waste.

What You Can Compost

The great thing about this method of composting is the fact you can add meat, fish and dairy waste and it can be composted. In this type of system you can add the following:

• Prepared foods
• Cooked foods
• Dairy
• Cooked meat
• Raw meat
• Cooked Fish
• Raw fish
• Eggs
• Bread, grains, cereals, pasta
• Fruit peelings, cores and pits
• Vegetable stems, peels, off cuts or trimmings
• Teabags, coffee grinds
• Small bones
• Deadheaded flowers


This is inside my Bokashi bin, you can see the chicken bones, egg shells, teabags, fruit and vegetable peelings.

You want to avoid large bone pieces because these will take too long to breakdown and avoid large quantities of liquid as this will just run through the false bottom or screen in a commercially bought Bokashi composting system and will not be in contact with the microorganisms which do the work.

Benefits of Bokashi

Aside from the ability to compost almost anything, Bokashi systems are low odor and the odor which does occur smells a little like vinegar, pickling or winemaking.

The system does not attract bugs like fruit flies in the area it is held (which is a bonus if you collect the waste in the kitchen or somewhere inside the house).

Bokashi composting doesn’t attract vermin like rodents and larger predators are less like to be attracted too. It is thought this is due to the acidity of the waste once it is fermented.

More beneficial bacteria for the soil. A greater diversity of bacteria means your plants are more likely to have more nutrients available to them which in turn means they will be healthier and able to tolerate heat stress better, resist diseases, cope better with pests and be better for you with higher nutrient content.

The process is fast and efficient. Fermentation takes 1 to 2 weeks and composting takes about 2 weeks in summer. With the exception of bones and large hard pits or stems from produce the material is composted within 2 weeks.

During the fermentation stage, a liquid is produced like in a worm composting bin which can be diluted to make a tea or liquid fertilizer for fruit, vegetables, trees, herbaceous shrubs and perennials, flowers, container plants and house plants. You can even use the Bokashi juice or leachate undiluted to help prevent drain clogs!  I add it to my compost heap to help provide a kickstart to the pile.

Emma Raven has been gardening, cooking, canning and home brewing for most of her life. Formulation scientist, blogger, home brewer and avid gardener. Born in a village on the northern east coast of England, she now calls the Wasatch Mountains of Utah home. Find Emma at Misfit Gardening, and read all of her MOTHER EARTH NEWS posts here.

Bron: http://www.motherearthnews.com/organic-gardening/benefits-of-bokashi-composting-zbcz1610

Stress bestrijden met probiotica



Onderzoek van het Franse instituut ETAP vond dat probiotica de angstgevoelens bij ratten verlaagde. Nadien deed het instituut de test over bij menselijke patiënten, waarbij de patiënten na dertig dagen psychologisch onderzocht werden. De probiotica verlichten de symptomen van verontrusting, zo bleek nadien.

Wetenschappers vermoeden al langer een link tussen de darmen en de hersenen. De probiotische stammen die in de studie werden gebruikt, waren Lactobacillus helveticus R0052 en Bifidobacterium longum R0175.

BRON: http://www.abcgezondheid.be/nl/news/stress_bestrijden_met_probiotica/

EM-Vereniging: EM-Actief (zoals Microferm) wordt gebruikt als superprobiotica

‘Mestvergisting: een beroerde businesscase’

Stimulering van mestvergisting belemmert de weidegang in de melkveehouderij. Daarnaast zet Frank Verhoeven vraagtekens bij de waarde van digestaat voor de bodem.

Door onderzoekers als Jaap van Bruchem was ik al snel overtuigd dat je economisch en ecologisch beter presteert, als je minder stikstof en fosfor in je bedrijf stopt en tegelijkertijd meer van je land en uit je koeien haalt. Beter vakmanschap, meer bodemleven, minder scheuren, minder krachtvoer, andere koeien, uitrijden bij regenachtig weer, enzovoorts. Allemaal lowtech-manieren om de efficiëntie te verbeteren.

Maar zo simpel als het soms lijkt, zo anders loopt het steeds in werkelijkheid. Op een of andere manier lopen de meesten binnen onze sector warmer voor een berg techniek, grote installaties, hoge investeringen en hightech-toekomstbeelden. Zo ook bij de mestvergistingscase. Eigenlijk ben ik best wel jaloers, want hoewel ik absoluut zeker weet dat een boer met kringlooplandbouw veel meer geld kan verdienen, krijg ik dat toch niet zo goed verkocht als de mannen achter de mestvergisters. Zij hebben FrieslandCampina zo ver gekregen dat er in 2020 1.000 melkveehouders een installatie bouwen, waarmee ze op de boerderij mest omzetten in elektriciteit. Vervolgens laten ze het ministerie van EZ ook nog meebetalen aan de deal, chapeau!

Business case klopt niet

Het gaat om monomestvergisters. De boer moet een stopcontact hebben en de mest in de vergister stoppen. Met de opgewekte stroom wordt de boerderij klimaatneutraal. Klaar is Klara! En nog mooier: zo werken we ook nog aan oplossingen voor het mestprobleem …

Of toch niet? Want volgens mij klopt er nog heel veel niet aan deze business case. Weegt het geld dat de boer voor groene stroom krijgt, plus de talrijke subsidies, wel op tegen de beroerde mestkwaliteit die eruit komt? Want je haalt de koolstof uit de mest, daar draait de motor op. Die fosfor blijft er gewoon inzitten, hoor!

Als je al een overschot had, moet die fosfaat nog steeds worden geëxporteerd en de acceptatie van digestaat is in de regel slechter dan van gewone mest. Daarnaast ging het over het klimaat, maar van de totale methaanuitstoot wordt meer dan 70% uitgeboerd door de koeien. De rest zit in de mest en gaat verloren bij de opslag en het uitrijden.

‘Meer opstallen, dus weer een hogere ammoniakemissie!’

Mestvergisters vangen dus maar een klein deel van de methaan weg. Ook willen we dat de koeien meer naar buiten gaan, dus een groot deel van de mest zal nooit via de vergister gaan. Maar met eenmaal zo’n ding op het erf wordt het toch verleidelijker om er meer dagverse mest in te stoppen? Dus meer opstallen, dus weer een hogere ammoniakemissie!

Belangrijkste zorg: waarde digestaat voor bodem

Mijn belangrijkste zorg zit in de waarde van het digestaat voor de bodem, want in de praktijk hoor ik daar alleen maar slechte verhalen over. Wageningen daarentegen blijft maar zeggen dat er niks aan de hand is, maar voordat die iets hebben bewezen, zijn we al (ver) in 2020. Als je biodiversiteit wilt bevorderen, moet je mijn inziens het bodemleven koesteren.

Kortom; het past allemaal niet in het beeld van de duurzame zuivelketen, die mij voor ogen staat. En het past al helemaal niet bij de uitstraling en reclameslogans als ‘het zit in onze natuur’, waarmee de melk moet worden verkocht. Als het allemaal zo lucratief zou zijn voor de boer, laat het dan ook maar helemaal aan de markt over. Wanneer er serieus rendabele cases overblijven, die zonder subsidie draaien, dan kun je het later altijd nog grootschalig promoten. Tot nu toe ken ik ze niet.

‘Iedereen lijkt te kunnen verdienen aan deze deal, behalve de bodem en de boer’

Waarom gaat het hele mestvergisten dan helaas toch gebeuren? Tja, zoals het meestal gaat: iedereen lijkt te kunnen verdienen aan deze deal, behalve de bodem en de boer. Mijns inziens moet je koeienmest opwaarderen en er bijvoorbeeld Bokashi van maken, in plaats van de energie eruit te halen. Dat is beter voor het bodemleven, en met meer bodemleven is minder stikstof en fosfor uit kunstmest nodig, komen er meer weidevogels, een betere waterinfiltratie, minder droogtegevoeligheid, enzovoorts. Een dijk van een verkoopverhaal!

Tip voor FrieslandCampina

Rest nog een tip voor Roelof Joosten, CEO FrieslandCampina: 10.000 boeren aan de kringlooplandbouw in 2020, 5.000 staldaken vol zonnepanelen, 2.500 windmolens erbij, 1.000 Bokashi-hopen, dat klinkt toch ook best stoer? Dan laten we die mestvergisters mooi bij de intensieve veehouderij.

BRON: http://www.boerderij.nl/Rundveehouderij/Blogs/2016/10/Mestvergisting-een-beroerde-businesscase-2896720W/

ONZE BRON: https://www.agriton.nl/mestvergisting-een-beroerde-businesscase/